Besturen vergt méér dan dertig stellingen

Daar waren ze weer: de Stemwijzers, voor iedere gemeente één. Een goede bijdrage van de krant aan onze lokale democratie. Uit de vragen en antwoorden die deelnemende partijen gaven, valt op te maken wat hun plannen zijn. Maar dat is niet zaligmakend.

Goed openbaar bestuur verdient diepgaander beschouwing en onderbouwing dan het menu ‘Welke smaak vind je per onderwerp het lekkerst?’. We kiezen 18 maart een overheid die meer regelt dan het al of niet verbreden van een weg of huisvesten van migranten in de buurt.

Belangen
Onze overheid heeft belangen af te wegen en schaarste te verdelen, iedere dag weer. Een keuze vóór het een is een keuze tégen het ander – precies zoals je als kiezer maar op één partij mag stemmen. De euro die je uitgeeft aan sociale huisvesting kan niet meer naar het zwembad. De niet geïncasseerde ozb-euro kan doorwerken in het aantal jongerenwerkers in je gemeente.

We kiezen op 18 maart mensen die we vrijstellen om voor en namens ons dossiers te lezen, zich te verdiepen in feiten en om namens ons de juiste afwegingen te maken. Ze zullen de komende vier jaar kwesties voor hun kiezen krijgen waarvan we nu het bestaan nog niet vermoeden. Programma’s in ‘voor’ of ‘tegen’-stellingen opknippen doet daar geen recht aan. Liever verdiep je je als kiezer in karakter en wereldbeeld van partijen en hun vertegenwoordigers. Waaróm vinden zij wat ze vinden? Op welk wereldbeeld baseren ze dat? Bekommeren ze zich ook om  mensen die niet op hen stemden? Varen ze op hun eigen kompas of op dat van enquêtes, waan van de dag en sponsors?

Overheid
Het maakt nogal wat uit of politici vinden dat een overheid op haar inwoners moet passen of dat ze hen zo min mogelijk stoort – en ook daartussenin bestaan vele nuances. Kunnen luisteren (wat niet hetzelfde is als ‘gehoorzamen’) is een vaardigheid die je vooral mensen met veel stemmen toewenst. Listig debatten voeren is niet hetzelfde als oog hebben voor hoe je een netelige kwestie rechtvaardig oplost. Soms vergt openbaar besturen de moed in eenzaamheid te doen wat juist is, niet wat minder geïnformeerde massa’s eisen.

Zoiets laat zich niet beoordelen met dertig stellingen. Maar zolang we ons realiseren dat de instandhouding van onze democratie om meer draait dan ‘meeste stemmen gelden’ is de Stemwijzer zonder meer een goed hulpmiddel om tot een gedegen keuze te komen.

[Tekst van een op 3 maart 2026 in het Brabants Dagblad geplaatste ingezonden opinie.]